Vào ngày rằm tháng 7 âm lịch hàng năm (tháng cô hồn), các chàng trai dân tộc Di ở Vân Nam (TQ) lại vô tư sờ ngực cô gái trong trắng mà không hề lo bị coi là háo sắc.
Tháng 7 âm lịch theo quan niệm của Việt Nam đây là tháng cô hồn và ở Trung Quốc, người ta tin rằng tháng này là tháng không may mắn và cho rằng thời điểm này Cổng địa ngục sẽ mở từ đầu tháng tới cuối tháng đây cũng là lúc linh hồn, bóng ma được trở về dương gian.
Mỗi vùng miền lại có những phong tục riêng cho tháng tháng 7 âm lịch này, tuy nhiên, ở một bộ tộc thiểu số của Trung Quốc có một phong tục vô cùng kỳ lạ. Người dân nơi đây quan niệm rằm tháng 7 là tháng ma đói, lúc này các linh hồn sẽ trở về từ địa ngục và bắt đi các cô gái còn trong trắng về thế giới bên kia. Các hồn ma sẽ lởn vởn ở khắp mọi nơi trên trần thế để chọn cho mình 1 cô gái.
Dân tộc đó chính là dân tộc Di thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Họ đã tìm ra cách "chống lại" việc "ma bắt" thiếu nữ trong trắng đi trong tháng 7 âm lịch này.
Một lễ hội thường niên vào rằm tháng 7 âm lịch đã được tổ chức, vào những ngày 14, 15, 16 tháng 7 âm lịch này các chàng trai, cô gái từ 15 tuổi trở lên chưa lập gia đình của dân tộc Di lại nô nức trong trang phục đẹp nhất, sặc sỡ nhất đến lễ hội "sờ ngực".
Tại đây, các nam thanh niên có thể vô tư sờ ngực các thiếu nữ mà không hề bị cho là sàm sỡ hay háo sắc. Theo tín ngưỡng ở đây, các thanh niên sờ ngực thiếu nữ trong trắng mà không bị mang tiếng "yêu râu xanh" còn trở thành vị "cứu tinh" của các cô gái này. Vì sao lại có tục lễ đặc biệt trong lễ hội rằm tháng 7 âm lịch ở dân tộc Di này?
Theo truyền thuyết, tại lễ hội các cô gái trong trắng trở thành vật tế nếu chưa bị sờ ngực.
Theo truyền thuyết lưu lại rằng lễ hội này bắt đầu vào khoảng thời nhà Tùy (581-619) khi hầu hết các chàng trai của bộ tộc Di bị ép đi lính và mất mạng trong chiến tranh. Vì thế các buổi lễ vào tháng 7 âm lịch được tổ chức để cầu nguyện cho các linh hồn của những người lính này.
Và theo thầy cúng, những linh hồn này chưa thể siêu thoát vì trước khi chết họ chưa từng được sờ ngực phụ nữ vì thế họ sẽ phải chọn ra 10 người thiếu nữ "trong trắng và chưa bị đàn ông sờ ngực" để đi theo các linh hồn sang thế giới bên kia.
Nhằm tránh việc rơi vào 10 cô gái xấu số này, các thiếu nữ trong trắng đã nhờ các chàng trai trong bộ tộc để sờ lên ngực mình. Tục lệ này vẫn được lưu truyền từ tời này tới đời khác cho tới bây giờ.
Để tránh hiểu nhầm cho các vị khách khi tới đây vào đúng dịp lễ hội này, các khu vực đông người qua lại hay ngay trên các con phố đều có các thông báo nhằm giải thích ý nghĩa về hoạt động này.
Một bảng thông báo nhằm giải thích cho hành động "kỳ quặc" trong lễ hội ở nơi đây: "Xin lỗi, bạn đã có 1 ngày tồi tệ rồi. Bạn có thể chạm vào ngực tôi nếu bạn muốn".
Mặc dù các quan chức chính phủ xác nhận rằng việc này hoàn toàn bịa đặt, thế nhưng các hoạt động cũng như thông báo như trên vẫn tồn tại dễ thấy rằng phần đặc sắc của lễ hội mà người đàn ông nào cũng thích này vẫn đang diễn ra.
Wikipedia được coi là nguồn cung cấp thông tin chính xác tuy nhiên vì vấp phải nhiều phản ứng, ý kiến không đồng tình nên họ đã phải đã rút lại thông tin. Thế nhưng, người ta lại càng thêm tin tưởng hơn về sự tồn tại của lễ hội này.
Người ngoài hành tinh đã từng nhiều lần ngăn chặn các cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân của Mỹ, theo tiết lộ gây sốc mới đây của một cựu phi hành gia Mỹ.
Ông Edgar Mitchell, phi hành gia Mỹ thứ 6 được làm việc trực tiếp trên bề mặt Mặt trăng, khẳng định các tướng lĩnh cấp cao nước này đã tận mắt nhìn thấy phi thuyền của người ngoài hành tinh xuất hiện trong thời gian diễn ra các cuộc thử nghiệm vũ khí hồi thập niên 1940, tờ Daily Mail (Anh) cho hay ngày 12.8.
Các vật thể lạ không xác định (UFO) này được nhìn thấy bay lượn lờ phía trên các buổi thử nghiệm vũ khí hạt nhân đầu tiên trên thế giới do chính phủ Mỹ tiến hành vào ngày 16.7.1945 tại vùng sa mạc White Sands ở bang New Mexico, ông Mitchell, người có bằng tiến sĩ ngành du hành vũ trụ tại Học viện công nghệ Massachusetts (MIT) tiết lộ.
Daily Mail cho biết cựu chuyên viên của NASA này đã thường xuyên nói về chuyện ông tin có tồn tại sự sống ngoài Trái đất kể từ sau khi ông hoàn thành sứ mệnh đáp xuống Mặt trăng bằng phi thuyền Apollo 14 năm 1971.
“Sa mạc White Sands là nơi (quân đội Mỹ) dùng để thử nghiệm vũ khí hạt nhân, và đó là thứ mà sinh vật ngoài hành tinh quan tâm”, cựu phi hành gia 84 tuổi nói với tờ báo Anh.
“Họ muốn tìm hiểu khả năng quân sự của chúng ta. Theo những gì tôi nắm được thông qua trò chuyện với các nguồn tin, rõ ràng người ngoài hành tinh đã cố ngăn chúng ta tiến hành chiến tranh và giúp duy trì hòa bình trên Trái đất”,ông Mitchell kể lại.
Cựu phi hành gia người bang Texas còn nói thêm rằng các câu chuyện từ những vị chỉ huy tại các căn cứ tên lửa vào thế kỷ 20 đã củng cố cho lập luận của ông. “Các sĩ quan tại các căn cứ quân sự dọc Thái Bình Dương kể với tôi rằng các tên lửa thử nghiệm của họ thường xuyên bị UFO bắn hạ”, ông cho hay.
Ông Michell có bằng tiến sĩ ngành du hành vũ trụ tại trường đại học thuộc loại hàng đầu nước Mỹ MIT - Ảnh: AFP
Tiến sĩ Mitchell cũng khẳng định rằng công nghệ hiện nay của nhân loại vẫn chưa đạt đến độ “tinh vi” như của người ngoài hành tinh, đồng thời cảnh báo “nếu làm họ nổi giận, chúng ta có thể bị tiêu diệt”.
Bình luận về tiết lộ của ông Mitchell, ông Nick Pope, từng là điều tra viên về UFO của Bộ Quốc phòng Anh, nói với Daily Mailrằng thông tin do cựu phi hành gia Mỹ chỉ toàn dựa vào lời kể lại của người khác.
“Thậm chí nếu nguồn tin của Mitchell có thật, thì những người đó có thật đã được xem các thông tin mật (của chính phủ) về UFO hay không?”, ông Pope đặt câu hỏi.
Tờ Daily Mail cho biết những người tin vào UFO nhận định rằng không phải ngẫu nhiên mà thông tin về vật thể bay không xác định rộ lên ngay sau khi loài người phát triển được vũ khí hạt nhân và công nghệ tên lửa. Đây là lúc người ngoài hành tinh cảm thấy người Trái đất trở thành mối đe dọa mang tầm vũ trụ, theo các “tín đồ” UFO.
Một đốm sáng màu hồng bí ẩn xuất hiện trên bầu trời bang Arizona vào ngày 25.2.2015 ngay sau khi NASA phóng tên lửa từ vùng sa mạc White Sands ở bang lân cận New Mexico - Ảnh: Reuters
Đề cập về chuyện này, ông Pope nhận định: “Trớ trêu là chính phủ các nước đôi lúc đã âm thầm cổ súy người dân tin vào UFO: nếu ai đó nhìn thấy một mẫu máy bay đang được thử nghiệm bí mật, thà người đó trình báo đã thấy dĩa bay còn hơn là để họ nhận ra đó là gì”.
“Nói như vậy không có nghĩa là chưa hề có những dấu hiệu UFO lý thú và chưa thể lý giải được xung quanh các căn cứ quân sự. Tuy nhiên, chưa thể nói đây là sinh vật ngoài hành tinh chỉ vì những vật thể bay không xác định”, ông Pope kết luận.
Daily Mail cũng dẫn lời các quan chức NASA bình luận về tiết lộ của ông Mitchell.
“NASA không theo dõi UFO. NASA không can dự vào bất kỳ động thái nào có mục đích che đậy thông tin về sự sống ngoài hành tinh. Tiến sĩ Mitchell là một người Mỹ vĩ đại, nhưng chúng tôi không có chung quan điểm với ông ấy về vấn đề này”, một phát ngôn viên của NASA cho hay.
Các hòn đá khổng lồ nằm chồng lên nhau một cách “vô lý” và không bị đổ trong hàng ngàn năm qua là hiện tượng đặc biệt tại ở California, khiến các nhà địa chất kinh ngạc.
Tuy nhiên theo một nghiên cứu mới, chúng có thể mang tới những manh mối, giúp người ta hiểu được cơ chế hoạt động của Đường đứt gãy San Andreas nổi tiếng.
Bất chấp việc ở gần nhiều đường đứt gãy, các hòn đá granite này, còn được gọi là Đá cân bằng tạm thời (PBR) chưa từng bị đổ. Đây là bí ẩn đã khiến cộng đồng khoa học băn khoăn muốn tìm ra đáp án.
Dù có khoảng 1.200 PBR đang tồn tại ở California và Tây Nevada, các nhà nghiên cứu đã quyết định chỉ tập trung vào một nhóm đá ở Dãy núi San Bernadino – đơn giản bởi chúng có vẻ chống chọi tốt trước mọi sự tác động từ bên ngoài.
Các PBR này, với độ tuổi dao động từ 10.000 – 18.000 năm tuổi, nằm rất gần Đường đứt gãy San Jacinto, thuộc hệ thống Đường đứt gãy San Andreas lớn và nổi tiếng hơn. Đây là khu vực đặc biệt nguy hiểm, do thường xảy ra động đất.
“Dựa trên những gì chúng ta đã biết về đặc điểm tác động mà động đất và các đường đứt gãy gây ra, các PBR lẽ ra không thể còn tồn tại,” Lisa Grant Ludwig, nhà khoa học lãnh đạo cuộc nghiên cứu ở Đại học California về PBR, cho trang Discovery News biết. Nghiên cứu của bà và cộng sự mới được xuất bản trong số ra mới nhất của tuần báo Seismological Research Letters.
Tuy nhiên sau hơn 1 thập kỷ nghiên cứu, Grant Ludwig và đội của bà thấy rằng các hòn đá vẫn đứng vững bởi cách thức mà hai đường đứt gãy San Andreas và San Jacinto tác động lên nhau.
Nói một cách khác, trong các trận động đất, những chấn động phát ra từ hai đường đứt gãy này đã tự triệt tiêu hoặc làm suy yếu lẫn nhau tại khu vực có các PBR. Đó là nguyên nhân khiến những khối đá chồng lên nhau này vẫn có thể đứng yên mà không bị đổ.
“Những đường đứt gãy đó ảnh hưởng lẫn nhau và có vẻ trong giai đoạn trước đây, đôi khi chúng đã cùng phát ra các chấn động đồng thời với nhau,” Grant Ludwig nói. “Chúng tôi không dám nói chắc, nhưng dựa vào dữ liệu đã thu thập được thì đây là một khả năng quan trọng có thể xảy ra, cũng là điều chúng ta nên cân nhắc khi xây dựng kế hoạch chống động đất”.
Các nhà khoa học đã sử dụng mô hình máy tính 3 chiều để nghiên cứu về các PBR và tính xem cần lực mạnh bao nhiêu để khiến chúng lật nhào. Họ đưa ra 3 kịch bản động đất: 1 trận mạnh 7,8 độ Richter, bắt đầu từ Nam San Andreas; một trận mạnh 7,4 độ Richter gần San Bernardino và một trận mạnh 7,9 độ Richter gần Fort Tejon.
Máy tính thấy rằng dưới 3 kịch bản này, các PBR đều sụp đổ. Tuy nhiên nếu như thế, chúng đã phải sụp từ lâu rồi, đặc biệt là trong giai đoạn xảy ra nhiều trận động đất lớn hồi các năm 1812 và 1857. Thực tế các PBR vẫn chưa sụp cho thấy chúng nằm ở nơi hai đường đứt gãy có ảnh hưởng tương tác tới nhau, làm suy giảm tác động của các rung chấn.
Tuy nhiên, với giả thuyết cần 2 đường đứt gãy hoạt động cùng lúc để các PBR không bị sụp đổ, trận động đất do chúng tạo ra tại khu vực phía Nam California chắc chắn sẽ không nhỏ. Vì lẽ đó, việc nghiên cứu các PBR gần 2 đường đứt gãy sẽ giúp giới chức Mỹ chuẩn bị ứng phó tốt hơn cho các trận động đất trong tương lai, như thay đổi quy định xây dựng, thay đổi thiết kế hệ thống đường cấp nước, điện, viễn thông, lập bản đồ khu vực rủi ro cao…
Được biết các PBR đã hình thành khi tiến trình kiến tạo địa chất đẩy những khối đá lớn từ dưới lòng đất lên bề mặt. Trong quá trình các khối đá này từ từ chui lên, tác động từ gió, nước và các yếu tố tự nhiên khác sẽ bào mòn hết đất và làm vỡ đi một phần đá, dần dần biến chúng thành các khối đá nằm chồng lên nhau, được cân bằng hết sức đặc biệt.
Cùng hiểu hơn về số phận con người và sự may rủi dưới lăng kính của Nho giáo và Phật giáo.
Cuộc sống mỗi người trên Trái đất vốn rất đa dạng, muôn màu và luôn có sự khác biệt. Sự thật là, mỗi người trong chúng ta đều có một cấu trúc tâm sinh lý, hoàn cảnh, điều kiện sống hoàn toàn khác nhau.
Đã bao giờ bạn hỏi rằng, tại sao cùng là con người nhưng có người vô cùng xinh đẹp, dáng người thanh tú, nước da trắng ngần, còn người kia lại sở hữu làn da đen nhẻm, khuôn mặt bình thường? Hay có người bỗng nhiên trúng số độc đắc rồi trở nên giàu có, còn người khác liên tục làm ăn thua lỗ phải vất vả mưu sinh từng bữa qua ngày.
Phải chăng đó là số phận may rủi ở mỗi người? Nếu bạn gặp may, bạn làm gì cũng thuận nhưng khi "vận đen" ghé tới thì việc gì cũng rối. Vậy số phận là gì và sự may rủi trong số phận mỗi con người ra sao? Hãy cùng tìm hiểu những khái niệm này dưới góc độ Phật giáo.
Số phận rủi may dưới trường phái triết học Nho giáo
Rất nhiều học thuyết đã được đưa ra nhằm lý giải cho số phận, thiên mệnh của mỗi con người. Tuy nhiên, chưa một học thuyết nào có thể giải thích tường tận về số phận.
Trong Nho giáo, số phận là quan niệm của các trường phái triết học như Túc mệnh luận, Định mệnh luận và Thiên mệnh luận. Theo đó, Túc mệnh luận cho rằng, mỗi người đều có một số mệnh do quá khứ an bài và xếp đặt, mọi cố gắng đều vô ích.
Hình vẽ chân dung Khổng Tử - người sáng lập ra thuyết Thiên mệnh.
Định mệnh luận có cùng quan niệm như Túc mệnh luận nhưng cường điệu hơn. Số phận khi đã quyết định thì không thể thay đổi và phủ nhận hoàn toàn mọi nỗ lực cá nhân.
Thiên mệnh luận của Nho giáo quan niệm Thiên mệnh là do trời định đoạt. Nên dù bạn cố gắng đến đâu nhưng số phận khổ, may của mỗi người khó có thể thoát khỏi ý trời.
Do đó hiểu đơn giản, mỗi người đều có một số phận đã được an bài, định đoạt bởi một ai đó, một vị thần thánh hay đấng siêu nhiên nào đó. Và khi số phận an bài, con người cần chấp nhận, mãi mãi không bao giờ thay đổi được số phận đó.
Chẳng hạn như một người khi sinh ra đã bị khiếm thị. Chính cha mẹ hay bản thân họ đều không mong muốn điều đó xảy ra với mình nhưng phải chịu thân phận mù lòa do người này đã được ông Trời định đoạt như vậy.
Nhưng sự thật là, những điều trên chỉ là do chúng ta suy luận mà thôi. Bởi dưới góc độ Phật giáo, sự rủi may trong số phận không phải do ông Trời hay do một đấng siêu nhiên nào có thể quyết định.
Hình ảnh mô tả con trai thứ 9 của Đường Thái Tông Lý Thế Dân (599 – 649) - Lý Trị - người sinh ra đã được trời định là làm con vua.
Không ít người cho rằng, chính vì tin vào những học thuyết Thiên mệnh, số phận an bài... đã khiến chúng ta quá "an phận" trong cuộc sống.
Có người cảm thấy quá mặc cảm vì vẻ ngoại hình xấu xí hay gia cảnh nghèo khó mà không cố gắng vươn lên, hay người khác lại dựa vào lời tiên đoán tương lai mình sẽ giàu có mà "ôm cây đợi thỏ" bỏ quên lao động... Nhưng đó chỉ là những suy đoán chủ quan tích góp từ kinh nghiệm mà thôi.
Bởi một triết gia đã từng nói: "Chúng ta không có quyền chọn người sinh ra mình hay chọn nơi mình sinh ra, nhưng chúng ta có quyền chọn cách mình sẽ sống. Cách sống ấy có thể đúng, có thể sai trong mắt người đời nhưng chỉ cần từ tận sâu thẳm con tim mình luôn tin đó là đúng thì nó là đúng".
Điều này hẳn sẽ khiến nhiều người nghĩ đến số phận của chàng trai không chân tay Nick Vujicic. Không ai cho rằng với thân hình như vậy - anh lại có thể trở thành một nhà diễn thuyết tài năng hay cưới được một người vợ xinh đẹp. Nhưng chính vì không chịu khuất phục bởi số phận, anh đã vươn lên và trở thành một nhà diễn giả nổi tiếng.
Diễn giả Nick Vujicic không chấp nhận số phận mà luôn vươn lên trong cuộc sống.
... và sự may rủi của số phận dưới góc nhìn Phật giáo
Dưới lăng kính Phật giáo, sự rủi may trong số phận không phải do thiên mệnh hay định mệnh mà thân phận mỗi con người là kết quả do quá trình của chúng ta hành động từ một đến nhiều đời.
Hay nói cách khác, con người hiện hữu và tồn tại với các đặc tính khác nhau là kết quả của Nghiệp - được tạo tác bởi chính họ trong hiện tại và quá khứ. Theo Kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt – Trung Bộ III có nói: "Con người là chủ nhân của Nghiệp, là kẻ thừa tự Nghiệp… Nghiệp là thai tạng, Nghiệp là điểm tựa".
Điều đó có nghĩa, sự hiện hữu của mỗi con người trên thế gian này là sự hiện hữu của nghiệp thiện và bất thiện của họ từ quá khứ.
Nghiệp tức là chủ động tạo điều kiện để tái sinh trong kiếp hiện tại và cho những kiếp tương lai. Vì thế tất cả mọi khổ vui, thành công, thất bại, tướng diện đẹp xấu, thông minh hay khờ dại… của con người trong kiếp sống này là sự lĩnh hội những quả nghiệp do chính họ tự tạo từ quá khứ, chứ không do sự thưởng, phạt nào của bất cứ ai.
Cùng với đó, sự may mắn hay rủi ro mà mỗi người đang "lĩnh hội" hiện tại đều do chính chúng ta tạo dựng ra. Cuộc sống của bạn hạnh phúc, an lành hay đau khổ, bất an tùy thuộc vào cách sống của mỗi người.
Nếu ai đó gặp thất bại trong công việc thì hãy đi tìm nguyên nhân chứ đừng nên nói rằng mình gặp vận xui. Theo Phật giáo, đó là kết quả mà bạn cần phải chịu do đã tạo ra những nghiệp xấu gây ra trước đó. Một sự không chu toàn trong hành xử, nói lời khó nghe... đôi khi cũng khiến bạn gặp thất bại.
Bởi vậy, thay vì than thân trách phận thì hãy vượt qua bằng cách làm nhiều việc tích cực và thông cảm nhiều hơn. Biết đâu vào lúc nào đó, bạn sẽ lại gặp được người tốt giúp đỡ mình.
Còn nếu việc thất bại là do sự bất tài, thiếu kinh nghiệm, lười nhác thì bạn cần cố gắng, cải tiến học hỏi để khắc phục thất bại.
Đức Phật dạy rằng, điều lành là kết quả thiện - phát sinh từ những nguyên nhân tốt và kết quả xấu chỉ có thể dẫn đến từ các nguyên nhân bất thiện.
Một người luôn mang trong mình tâm không sạch, hành động ác không thể nói rằng, cuộc đời anh ta gặp "vận rủi ro". Ý nghĩ xấu, hành động ác độc sẽ chỉ tạo nên cuộc sống bất hạnh. Trái lại, ý nghĩ thiện và hành động tốt sẽ đem đến cho bạn cuộc sống an vui, gặp may trong cuộc đời.
Dưới góc độ Phật giáo, Nghiệp do con người tạo ra trong quá khứ và từng phút từng giây trong hiện tại qua ba con đường: hành động (Thân nghiệp), ngôn ngữ (Khẩu nghiệp) và tư duy (Ý nghiệp) rồi trở lại chi phối chính người ấy.
Không ít bạn cho rằng, tháng 7 âm lịch là "Tháng Cô hồn" và bạn sẽ gặp nhiều điều xui xẻo. Sự thật là, không có sự may rủi trong cuộc sống và không có một thế lực siêu nhiên nào chi phối, khiến bạn gặp xui xẻo. Mà sự may rủi đó chính là do bạn tạo nên. Những hành động hướng thiện, tâm hồn trong sáng... là yếu tố giúp bạn luôn gặp may mắn trong cuộc đời.
Bạn hãy nhớ rằng, dù chúng ta sinh ra như thế nào, trong hoàn cảnh ra sao thì hãy luôn sống có ý nghĩa và có ích cho xã hội. Cuộc sống có sướng khổ, buồn, vui là do bạn tự định đoạt tương lai cho mình.
Dịp rằm tháng 7 còn là một trong ba ngày kiêng kỵ dân gian, gồm mồng 5 tháng Giêng, 14 tháng Bảy và 23 tháng Mười Âm lịch.
Tháng 7 Âm lịch còn được gọi là "tháng cô hồn" hay tháng "mở cửa mả". Dân gian quan niệm, đây là tháng của ma quỷ, đặc biệt ngày rằm trong tháng này là ngày xá tội vong nhân - ngày Quỷ Môn Quan mở để ma quỷ được tự do về dương thế.
Ở Việt Nam, thời gian này kéo dài nguyên một tháng. Theo đó, ngoài việc sắm lễ cúng, người ta còn truyền tai nhau rất nhiều điều nên kiêng kỵ trong "tháng cô hồn" này.
Để rộng đường dư luận, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Ngọc Thơ, Trưởng Phòng Quản lý khoa học - Dự án Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM.
PV: Gần đây dân mạng truyền tay nhau những điều kiêng kị trong tháng cô hồn, xin ông cho biết thực hư chuyện này ra sao?
Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Ngọc Thơ, Trưởng Phòng Quản lý khoa học-Dự án Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM.
Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Ngọc Thơ.
Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Ngọc Thơ: Niềm tin tâm linh có ở tất cả các dân tộc trên hành tinh này.
Nó đậm hay nhạt là tùy thuộc vào tính chất tâm lý, lối nhận thức của từng dân tộc, song chung quy nó xuất phát từ những khát vọng, ước vọng tưởng chừng như khó khăn lắm mới đạt được.
Niềm tin này cũng xuất phát từ sự bất lực của con người, trước những khắc nghiệt của tự nhiên và xã hội (động đất, núi lửa, gió bão, lũ lụt, thú dữ…), hay từ sự bí ẩn của cái chết và thế giới sau cái chết dù khoa học có hiện đại đến mấy cũng chưa từng giải mã được.
Như vậy, niềm tin tâm linh gắn liền với sự hiểu biết về thế giới còn hạn chế và sự thiếu tự tin vào năng lực của bản thân mình.
Ông bà xưa có “câu có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, ấy là quan niệm của thời kì tri thức xã hội và khoa học kỹ thuật còn kém phát triển.
Quan điểm ấy bàng bạc trong dân, thể hiện thành những điều cấm kỵ ví như không được đi đêm, không đến những nơi hoang vắng….
Có người tin, có người không tin hoặc chỉ tin một vài khía cạnh mà thôi.
Tuy nhiên, nếu xét kỹ thì một vài sự kiêng kỵ mang tính khoa học, không phải để ứng xử với thế giới siêu nhiên nào đó mà ta chưa biết, chẳng hạn: không thức khuya, không được hù dọa người khác đặc biệt là trẻ con...
Ở các nước tiên tiến, người ta không bao giờ hù dọa trẻ con trong mọi trường hợp, mà ngược lại phải tìm cách giáo dục lòng gan dạ, dũng cảm ở chúng.
Thưa ông, vậy nên hiểu thế nào cho đúng về "tháng cô hồn"?
Dân gian coi tháng 7 là “tháng cô hồn”, tức là tháng của những “vong hồn cô đơn”, là dịp để cúng thí, “chăm lo” cho những linh hồn chưa có nơi thờ cúng.
Trong văn hóa tín ngưỡng Việt Nam và Đông Á, ngày rằm tháng 7 là ngày xá tội vong nhân. Người xưa tin vào ngày này, mọi tù nhân ở địa ngục có cơ hội được xá tội, được thoát sanh về cảnh giới an lành.
Vì tin là ngày mở cửa ngục ân xá cho vong linh nên dân gian sắm cỗ cúng các vong linh không nhà cửa không nơi nương tựa vào buổi chiều.
Ở nhiều nơi nhiều vùng đất trên cả nước, dân gian tùy vào năng lực kinh tế của cộng đồng mình mà dựng miếu cô hồn và chuẩn bị đồ lễ cúng cô hồn rất tươm tất.
Thời kì trước đổi mới, dân ở ven Quốc lộ 1A ở Tây Nam Bộ làm lễ cúng heo quay quanh trục quốc lộ với mong muốn cầu thoát sanh cho những người chết vì tai nạn giao thông.
Ngoài ra, thôn xóm làm lễ cúng lớn ở các miếu Cô hồn dựng ngay cạnh chợ nổi – nơi có nhiều người chết vì sông nước, để cầu siêu cho vong linh.
Các họat động ấy thể hiện triết lý nhân văn cao đẹp của tổ tiên, với mong muốn mọi linh hồn đều được cơ hội siêu thoát và mong muốn những ai từng lầm lỡ đều phục thiện.
Trong văn hóa Phật giáo, ngày rằm tháng 7 là ngày lễ Vu lan, dịp để con cháu báo hiếu cha mẹ, thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn.
Như vậy, rằm tháng 7 là dịp để người còn sống cúng tế, hướng về người đã khuất, với quan niệm mọi vong linh đều được cầu siêu thoát, đều được cúng tế, quan tâm.
Ở phương Tây, đặc biệt là Bắc Mỹ, họ dành hẳn ngày Halloween để hướng về thế giới sau cái chết. Thế nhưng, cách tiếp cận của họ khác với chúng ta.
Người dân lựa chọn những con phố nhất định đề trang hoàng theo phong cách “địa ngục” trong suy nghĩ của họ.
Họ hóa trang cho chính mình và trẻ con một cách kỳ dị. Đêm đến cùng kéo ra đường, khuyến khích trẻ con tiếp cận những con người hóa thân thành ma quỷ kỳ quái nhưng trong giỏ xách tay lại là những thanh sô cô la và những viên kẹo ngọt ngào.
Người Bắc Mỹ muốn giáo dục trẻ con phải biết gan dạ, dũng cảm đối mặt và sống vô tư, kể cả khi gặp những đối tượng kỳ quái như đêm Halloween.
Họ muốn trẻ con hiểu rằng, những đối tượng ấy vẫn có thể sống hòa bình với chúng ta, họ vẫn ngọt ngào như những viên kẹo sôcôla vậy.
Từ xưa đến nay, trong văn hóa tâm linh của hầu hết các dân tộc trên thế giới đều có những tập tục kiêng kỵ nhằm có được may mắn, tránh vận xui rủi. Tại Việt Nam, chúng ta có cần kiêng kị gì trong "tháng cô hồn" không thưa ông?
Suy cho cùng, việc giữ một số kiêng kỵ nhằm hướng cuộc sống con người đến sự an lành, sức khỏe và hạnh phúc, dù cho người ta có thần bí hóa hay tâm linh hóa các tập tục kiêng kỵ ấy đến mức nào.
Chẳng hạn, người Á Đông kiêng kỵ đặt gương soi ở giường ngủ để tránh giật mình khi phải nhìn thấy bóng của mình trong trạng thái không tươm tất, kiêng hù dọa trẻ con vì không muốn làm tổn thương chúng, không xoa đầu trẻ con vì tránh ảnh hưởng đến não bộ. Theo tôi, mỗi người Việt Nam tiến bộ đã đủ tự tin để làm chủ vận mệnh của mình, của gia đình mà không cần phải lo sợ về những điều mơ hồ, thiếu cơ sở khoa học như quan niệm sợ cô hồn quấy phá hay làm tổn hại đến mình.
Hãy nhớ rằng, rằm tháng 7 là ngày xá tội vong nhân, là dịp để thể hiện và giáo dục lòng nhân từ, vị tha, và vong nhân, nếu có, cũng hẳn sẽ có thiện chí với chúng ta chứ không làm hại ai cả (trên thực tế đã có ai trình báo là bị vong nhân làm hại đâu!).
Hãy sống thánh thiện, đức độ, nhân từ và vị tha, chúng ta sẽ sống an lành, hạnh phúc, sẽ chẳng phải lo sợ điều gì cả. Nhà Phật nói, chỉ những kẻ gieo nghiệp báo mới sợ gặp phải luân hồi mà thôi.
Một số người cho rằng để không bị chọn làm vật tế cùng linh hồn sang thế giới bên kia trong tháng cô hồn, các cô gái cần phải để cho các chàng trai sờ ngực. Ông nghĩ sao về điều này và hệ lụy của thông tin đó?
Đây là một quan niệm cực đoan, lợi dụng, được một số kẻ xấu (thường là nam giới) đồn thổi với mục đích sàm sỡ, vụ lợi.
Hãy nhớ rằng, ngày xưa với quan niệm Nho giáo khá nghiêm ngặt, nam nữ thụ thụ bất tương thân, các cô gái hết sức coi trọng công dung ngôn hạnh, giữ gia giáo, vậy liệu có hay chăng chuyện “để nam giới sờ ngực mới không bị cô hồn bắt cóc”?
Quan niệm xấu này cần chóng được loại bỏ, bởi nếu không nó sẽ lây lan do tác động của mạng xã hội và đến một lúc nào đó sẽ phải đối mặt với quan niệm giật gân hơn thế. Trong tháng cô hồn người ta cũng nói nên kiêng nhặt tiền rơi, theo ông, điều này có đúng không?
Quan niệm “không nhặt tiền rơi” vào tháng cô hồn xuất phát từ quan niệm dân gian cúng tế cầu phúc cho vong linh (cô hồn).
Do vậy, những thứ đã cúng (tiền âm phủ, tiền thật, bánh trái...) đều thuộc về thế giới bên kia, người ta sợ khi nhặt những thứ ấy sẽ biến mình thành “đối thủ” của họ.
Theo tôi, chúng ta nên giáo dục công dân không được nhặt tiền rơi dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, dù là ngày tháng nào trong năm, bởi việc nhặt tiền rơi có thể là nguồn cội của lòng tham.
Chúng ta từng giáo dục con em “nhặt được của rơi trả người đánh mất”, thế nhưng hai hành động “nhặt của rơi” và “trả người đánh mất” không phải lúc nào được thể hiện đồng bộ.
Từ việc “được nhặt của rơi” đến việc táy máy “nhặt” luôn của không rơi rất gần, chẳng hạn chuyện “cầm nhầm” điện thoại di động ở hải quan sân bay, việc “vặt hộ” trái cây nhà hàng xóm...
Người Nhật kiên quyết dạy con cháu mình “cái gì không thuộc về mình thì không được sờ tới”, họ đã ngăn chặn bất kỳ mầm mống tiêu cực ngay từ thuở ban đầu.
Theo ông, còn điều gì thế giới đã lãng quên hoặc chưa biết về "tháng cô hồn"?
Tháng 7, cùng với tháng Giêng và tháng 10 Âm lịch là chuỗi ba khoảng thời gian gắn liền với tín ngưỡng thờ trăng của người Việt Nam nông nghiệp truyền thống.
Rằm tháng Giêng (tết Nguyên tiêu) là dịp lễ hướng thiên cầu phúc, rằm tháng 7 là lễ địa quan xá tội (vong nhân), trong khi rằm tháng 10 là dịp thủy quan giải ách.
Ngoài ra, dịp rằm tháng 7 còn là một trong ba ngày kiêng kỵ dân gian, gồm mồng 5 tháng Giêng, 14 tháng Bảy và 23 tháng Mười Âm lịch.
Do vào những ngày này, có thể sự vận động cùa trái đất và các hành tinh khác (trời, trăng) đã làm cho con người chúng ta trở nên hơi khác thường, trở nên kém thông minh hơn ngày thường, do vậy các quyết định lớn có thể sẽ không chính xác.
Bởi thế dân gian có câu: "Mồng năm mười bốn hăm ba/ Đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn!".
